Ontelbare levens heeft professor Kypros Nicolaides gered met zijn baanbrekende onderzoek in prenatale diagnose, foetale geneeskunde en de preventie van zwangerschapscomplicaties. “Ik wil dat alle zwangere vrouwen ter wereld baat hebben bij mijn werk.”

Het Fetal Medicine Centre op de campus van King’s College Hospital in Zuid-
Londen lijkt, met zijn bakstenen muren en hier en daar een goedgekozen kunstwerk, niet meteen op een ziekenhuis. “I hate hospitals”, zegt professor Nicolaides. “En zwangere vrouwen zijn niet ziek. Ik wil hen zien in een gebouw dat oogt als een kunstgalerie.”

Dit is het grootste centrum voor foetale geneeskunde ter wereld. Het wordt geleid door de man die aan de wieg stond van – we overdrijven niet – alle grote ontwikkelingen in de prenatale diagnostiek en de foetale geneeskunde. Hoewel hij al twaalf eredoctoraten op zijn palmares heeft, is dat van de KU Leuven voor hem toch heel speciaal, zegt hij: “Omdat het van mensen komt die ik bijzonder hoog aansla en die wereldtop zijn in ons domein. Samen met Jan Deprest organiseer ik elk jaar een groot congres en Liesbeth Lewi heb ik zelf opgeleid.”

Dat Nicolaides arts zou worden stond in de sterren geschreven: “Het is het mooiste beroep ter wereld. Mijn vader was één van de allereerste dokters in Cyprus en ik vergezelde hem vaak als hij op zijn ezel naar zijn patiënten in het dorp trok. Hij praatte met hen over de mislukte oogst én over hun rugpijn. Zo krijg je vanzelf een holistische visie op geneeskunde. Die draag ik vandaag nog altijd mee.”

Kypros’ vader was, als één van de leiders van de vrijheidsbeweging tijdens de onafhankelijkheidsoorlog in de jaren vijftig, bijna vier jaar lang door de Britten vastgehouden in een interneringskamp. Toch stuurde hij zijn zoon naar King’s College. Op het einde van zijn studie geneeskunde liep Nicolaides daar stage bij Stuart Campbell, één van de pioniers van de echografie. “Tijdens een lezing had ik voor de allereerste keer beelden gezien van de baby die bewoog in de baarmoeder. Die avond kon ik niet slapen. Ik stond er voor het eerst echt bij stil dat het leven niet pas bij de geboorte begint. En ik vroeg me af of het mogelijk zou zijn om een foetus te onderzoeken en te behandelen. Op dat moment wist ik welke richting ik in wilde slaan.”

Revolutionair
Dat was in 1979. Een paar jaar later al was Nicolaides een internationaal expert in het nieuwe domein van de foetale geneeskunde. Nog voor hij zijn opleiding verloskunde had afgerond, werd hij directeur van het eerste fetal medicine centre in het land.

In de jaren die volgden, lag Nicolaides aan de basis van verschillende doorbraken in de prenatale diagnostiek. “Zo ontdekte ik dat het hoofd bij baby’s met spina bifida een afwijkende vorm heeft. En dat een klein beetje zwarte vloeistof achter de nek in de twaalfde week van de zwangerschap kan wijzen op een aantal afwijkingen, waaronder het syndroom van Down. Dat leidde tot de introductie van de zogenaamde nekplooimeting. Ik ging telkens op zoek naar zo eenvoudig mogelijke signalen dat er iets mis is. Zo hoeft een arts geen superexpert te zijn om deze afwijkingen vast te stellen. Die popularisering van de echografie zie ik als mijn belangrijkste verwezenlijking. Als centre of excellence heb je de verantwoordelijkheid om je kennis zo breed mogelijk te verspreiden. Zo hebben zwangere vrouwen overal ter wereld baat bij ons onderzoek.”

Omdat Nicolaides besefte dat zijn bevindingen in onervaren handen meer kwaad dan goed zouden doen, bedacht hij een destijds revolutionair model: ieder jaar krijgen zo’n tachtig gynaecologen van overal ter wereld de kans een betaalde opleiding te volgen in zijn centrum. Als ze die tot een goed einde brengen, stelt hij hen gratis een programma ter beschikking om het risico op afwijkingen bij de foetus te berekenen. Om de scholarships en ook het wetenschappelijk onderzoek in zijn Harris Birthright Research Centre for Fetal Medicine te financieren, richtte Nicolaides een privékliniek op in Harley Street, die elk jaar zo’n twee miljoen pond oplevert voor de Fetal Medicine Foundation.

Baby Kypros
De afgelopen decennia ontwikkelde Nicolaides ook verschillende technieken om een ongeboren kind in de baarmoeder te behandelen. In 1992 vond hij samen met Yves Ville een oplossing voor het tweelingtransfusiesyndroom, waarbij er bloed gaat van de ene foetus naar de andere, wat voor beide levensbedreigend is. “Op een avond besloten we om via een endoscoop het bloedvat in de placenta dat de baby’s verbond, dicht te laseren. We waren doodsbang!” Maar de ingreep was een succes en de dankbare ouders noemden één van de baby’s Kypros. Als je vandaag zo’n stunt zou uithalen, zou je de gevangenis in gaan, beseft Nicolaides. “Het is een moeilijk evenwicht. Enerzijds moeten patiënten beschermd worden tegen wilde ideeën, anderzijds remt een te grote bureaucratie de vooruitgang van de wetenschap.”

In de jaren nadien volgden verschillende andere levensreddende ingrepen, zoals de techniek die Nicolaides samen met professor Jan Deprest ontwikkelde en waarbij bij een foetus met een aangeboren opening in het middenrif een ballonnetje wordt ingebracht via de keel, zodat de longen zich normaal kunnen ontwikkelen.

Het maakt hem altijd bijzonder blij en trots als één van zijn voormalige patiëntjes bij hem langskomt. “Vorige week toonde een patiënte me een echo die ik maakte toen zij zelf een foetus was!” Tegelijk ligt Nicolaides vaak onder vuur, bijvoorbeeld van anti-abortusactivisten. A good thing, vindt hij: “We moeten rekenschap afleggen aan de maatschappij. Als je een methode ontwikkelt om een aangeboren afwijking te detecteren, dwingen tegenstanders die je murderer noemen je om na te denken. Kijk, veel ouders willen weten of hun kind een afwijking heeft. Als dat zo is, willen sommigen de zwangerschap beëindigen, en anderen niet. Je moet beide visies respecteren. Tegelijk moeten we ijveren voor meer steun voor kinderen met een handicap. De evolutie van de wetenschap tegenhouden is nooit een optie.”

Maar aan slecht nieuws brengen wen je nooit, zegt hij. “Hoe ouder ik word, hoe meer het me raakt.”

Campagne
In tegenstelling tot veel collega’s werkt Nicolaides alleen: “Met de ene hand bedien ik de probe van het echografieapparaat, en met de andere de naald waarlangs ik opereer. Daardoor is er maar één brein tegelijk aan het werk. Ik werk met lokale verdoving en de patiënte houdt de hand vast waarmee ik de echo uitvoer. Zo doen we het samen.” Het helpt de patiënte om te ontspannen, en hem ook, zegt hij. “Ouders verwachten van me dat ik hun baby red. Die druk is immens. Je moet koelbloedig blijven, ook als de hartslag van de baby plots naar beneden gaat. Maar ik ben er zelf ook altijd kapot van als het misgaat. Je blijft je afvragen of je iets anders had moeten doen.”

Al te vaak sturen privéklinieken een zwangere vrouw naar huis met een mooie foto, zonder te zien dat de baby een ernstige afwijking heeft of erg ziek is.

Hij is erg gekant tegen de pret-echo’s die sommige privéklinieken maken: “Al te vaak sturen ze een zwangere vrouw naar huis met een mooie foto, zonder te zien dat de baby een ernstige afwijking heeft of erg ziek is.” Daarentegen voert hij al jaren campagne voor een derde klinische echo tijdens de zwangerschap: “Het aantal doodgeboren kinderen ligt haast nergens in Europa hoger dan hier. Een echo op 36 weken, zoals wij in ons centrum aanbieden, zou levens redden. Het heeft me meer dan tien jaar gekost om de nekplooimeting erdoor te krijgen … ik weet niet hoe lang ik hiérvoor zal moeten vechten. Nog iets waar ik voor strijd: in dit land worden gynaecologen nog steeds niet standaard opgeleid in echografie. Dat is toch onbegrijpelijk?”

Dinosaurus
Vandaag focust zijn onderzoek zich op het voorspellen en voorkomen van zwangerschapscomplicaties: “Zo hebben we een techniek ontwikkeld waarmee je kan zien of een vrouw zwangerschapsvergiftiging – potentieel dodelijk voor moeder en kind – zal ontwikkelen, en ook een eenvoudige preventieve behandeling. Ik hoop dat het geen tien jaar duurt voor de regering groen licht geeft!”

Voor de zoveelste keer rinkelt de telefoon. Een patiënte die verwacht wordt voor een dringende ingreep laat weten dat ze nu pas is kunnen vertrekken en nog een rit van meer dan twee uur voor de boeg heeft. “Don’t worry, darling, we will wait for you”, zegt Nicolaides. Het is vrijdagavond, in weinig ziekenhuizen zou men zo flexibel zijn, beseft hij: “Dit is een vrouw die eerst haar dochter van school moest halen, die zich wellicht geen oppas kan veroorloven. Dus wachten we op haar. Dat is die mentaliteit uit het dorp, dat is wat ik leerde van mijn vader.”

Zijn job is zijn leven, zegt hij, dat klopt. “Ik ben heel close met mijn kinderen, maar toen ze klein waren heb ik me vaak schuldig gevoeld omdat ik getrouwd was met mijn werk. Met pensioen gaan is een afschrikwekkend idee. I’m going to die in this building (lacht). Hopelijk zonder een dinosaurus te worden, die alles beter denkt te weten. Ik heb de afgelopen vier decennia gigantische veranderingen gezien in dit domein. Ik hoop dat ik zal blijven openstaan voor nieuwe ideeën.”

Bron: foto © KU Leuven | Rob Stevens – https://nieuws.kuleuven.be/nl/campuskrant/2018-2019/campuskrant-2018-2019-nr-5/patroonsfeest-2019-kypros-nicolaides/view

0 Comments

Leave a reply

Contacteer ons

We're not around right now. But you can send us an email and we'll get back to you, asap.

Sending

©2019 powered by Planet Polaris and PolarisCare

or

Log in with your credentials

or    

Forgot your details?

or

Create Account